የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ሰሞኑን በሁሉም የSocial Media ገጾቹ አንድ አስቸኳይ የጥንቃቄ መልዕክት ይፋ አድርጓል ፤ ይሄውም በዕጅ ስልካችን ላይ የረቀቁ ና ያልተፈቀዱ ግብይቶችን የሚፈጽሙ ፣ በስፋት እየተሰራጩ ያሉ ና ጎጂ ናቸው ብሎ የፈረጃቸውን ሶስት መተግበሪያዎች በተመለከት በይፋዊ ማህበራዊ ገጾቹ የጠንቃቄ መልዕክ አውጥቷል።
እነዚህ መተግበሪያዎች Trust , Google TV ና Known የተሰኙ ሲሆኑ ፤ ከተጠቃሚው እውቅና ውጪ የገንዘብ ዝውውርን ጨምሮ ሌሎች ያልተገቡ ተግባራትን እንደሚያከናውኑ ና ተጠቃሚዎች አስፈላጊውን ጥንቃቄ ማድረግ እንዳለባቸው አሳስቧል። እነኚህ መተግበሪያዎች በምን መልኩ እየተሰራጩ እንደሆነ ና ለመሰል የማጭበርበር ስልቶች ተጋላጭ እንዳንሆን መደረግ ያለበትን ጥንቃቄ በተብራራ መልኩ ሊንኩን ተጭነው ሙሉ መረጃውን ያግኙ !
Youtube ላይ በልስክም ይሁን በኮምፒውተር video ስንመለከት የቪዲዮው ቋንቋ የማናውቀው እንኳን ቢሆን ፤የቪዲዮውን caption ወይም Subtitle ወደፈለግነው ቋንቋ በመቀየር ቪዲዮው ስለ ምን
እንደሆን በቀላሉ መረዳት ና መመልከት እንችላለን ።
ያንን ለማድረግ የምንፈልገውን ቪዲዮ ከከፈትን በኋላ የsetting ምልክትን በመጫን ፤ ከሚመጣልን አማራጭ ውስጥ Subtitles / CC የሚለውን መርጠን ፤ Auto translate የሚለውን በመጠቀም Captionኑን ወደ ፈለግነው ቋንቋ መቀየር እንችላለን።
ይሄንን ፊቸር ስልካችሁ ላይ በብራውዘርም ፣ በዮቱብ አፕም መተቀም ትችላላችሁ! ሞክሩት!
ከዚህ በተጨማሪ ፤ የካፕሽኑን ፎንት ሳይዝ ፣ ከለር ፣ ባክግራውንድ ከለርም መቀየር ትችላላችሁ።
በርካታ የአፕል ኩባንያ ምርት ና አገልግሎቶች 'i' ፊደል እንደ ስማቸው መነሻ አካተዋል ፤ ለምሳሌ ያህል ፡ iPhone , iPad , iMac , iPod ፣ iWeb , iBook , isight , iTunes , iOS ,iMovie ና የመሳሰሉትን መጥቀስ ይቻላል ፤ ለመሆኑ ምን የተለየ ትርጉም አላቸው?
የአፕል መስራች የሆነው Steve Jobs በዋና ስራ አስፍጻሚነት አፕልን ማስተዳደር ከጀመረበት ከ1997 በኋላ የመጀመሪያው ዋና ምርት እንደሆነ የሚነገርለትን iMac የተሰኘውን የወቅቱን ዘመናዊ ዴስክቶፕ
ኮምፒውተር በ1998 ሲያስተዋውቅ "i" ምን ማለት እንደሆነ ሲያብራራ ፤ "i" ከተራ ፊደልነት የዘለለ ትርጉም እንዳለው ገልፆ ፤ አፕል በምርት እና አገልግሎቶቹ ውስጥ ለመግለጽ ወይም በምርቶቹ አማካኝነት
ማስተላለፍ የሚፈልጋቸውን እሴቶች እና መርሆዎች ያመለክታል ብሎ እንደነበር ይታወሳል።
በመሆኑም በአፕል ምርቶች ላይ የምናየው የ "i" ፊደል ፤ አምስት ቁልፍ ቃላትን እንደሚወክል ይነገራል ፤ እነሱም internet , individual , instruct , inform ና inspire ናቸው።
በነኚህ ቃላት አማካኝነት አፕል ማስተላለፍ የሚፈልጋቸው መልዕክቶች ተካተዋል እነሱም empower individuals (ግለሰቦችን ማብቃት ወይም ማበረታታት), connect users to the internet
(ተጠቃሚዎችን ከበይነ መረብ ማገናኘት ), encourage learning and creativity (መማር ና ፈጠራን ማበረታታት)። instruct በሚለው ቃል አማካኝነት አፕል ተጠቃሚዎችን ለማስተማር
ያለውን ቁርጠኝነት አጉልቶ ያሳየ ሲሆን "inform" እና "inspire" የሚሉት ቃላት ኩባንያው ለደንበኞቹን እውቀትን/መረጃን መስጠት እንዲሁም መነሳሳትን ለመፍጠር ያለውን ፍላጎት ያሳያሉ።
ከዚህ በተጨማሪ አፕል "i" የሚለውን ፊደል የግል ተውላጠ ስም (Personal pronoun) ለመግለጽ ተጠቅሞበታል በመሆኑም የግላዊነትን አስፈላጊነት እና በአፕል ምርቶች ውስጥ ግላዊነትን ማላበስ አስፈላጊ
መሆናቸውን (Importance of Individuality and Personalization in Apple's Products) ለመግለጽ እንደተጠቀመበት ይነገራል።
አፕል የአሜሪካ የቴክኖሎጂ ኩባንያ ሲሆን እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ1976 በSteve Jobs , Steve Wozniak እና Ronald Wayne የተመሰረተ መሆኑ ይነገራል። ካምፓኒው ከተመሰረተ በኋላ
የመጀመሪያው ስራ አስፈጻሚ Michael Scott የነበረ ሲሆን ይህ ግለሰብ በወቅቱ የመስራቾቹ አጋር በነበረው ሚሊየነር Mike Markkula የተቀጠረ እንደነበረ ይነገራል ፤ ከዚያም Steve Jobsን
ጨምሮ ሎሎች ስራ አስፈጻሚዎች አፕልን ሲመሩ እንደነበር ይታወሳል።
Steve Jobs በ1997 CEO በመሆን ኩባንያው በወቅቱ ደርሶበት ከነበረው ቀውስ እንዲያንሰራራ በማድረግ አዳዲስ ምርት ና አገልግሎቶችን በማስተዋወቅ ህይቱ እስካለፈበት እስከ 2011 ድረስ አፕል ትርፋማ ና
ተወዳጅ እንዲሆን አስችሏል። በአሁኑ ወቅት Tim Cook እየመራው ይገኛል ፤ Cook አፕልን በስራ አስፈጻሚነት ሲመራ ይህ የመጀመርያው እንዳልሆነ ይነገርለታል ፤ ከዚህ ቀደም በ2004 ፣ በ2009 ና በ
January 2011 Steve Jobs ለህክምና ፍቃድ በወጣባቸው ጊዚያት ለወራት Jobsን በመተካት CEO ሆኖ እንደነበር አይዘነጋም።
1. Proclamation No.1072/2018 Electronic Signature Proclamation -- አዋጅ ቁጥር 1072/2018 የኤሌክትሮኒክ ፊርማ አዋጅ
የዚህ ህግ/አዋጅ ዋናው አላማ ለኤሌክትሮኒክ ፊርማ እውቅና መስጠት ና ይህ ፊርማ ያረፈበትን መልዐእክት የሚለዋወጡ ተሳታፊዎችን መብት ና ግዴታ መደንገግ ነው።
2. Proclamation no. 958 Computer Crime -- የኮምፒዩተር ወንጀል አዋጅ ቁጥር 958/2016 GC
የኮምፒዩተር ወንጀልን ለመከላከል፣ ለመቆጣጠር፣ እንዲሁም ለመመርመር እንዲቻል የተዘጋጀ አዋጅ ነው።
3. Electronic Transaction Proclamation 1205/2020 -- የኤሌክትሮኒክ ትራንዛክሽን አዋጅ ቁጥር 1205/2020
ይህ አዋጅ የኤሌክትሮኒክ ንግድን / የኦንላይን ንግድን ወይም አገልግሎት አሰጣጥን የተመለከተ እና እነሱን ለመዳኘት የወጣ የህግ መአቀፍ ነው።
ኦንላይን ስንግዛ ስንሸጥ የተለያዮ መልዕክቶችን ኦንላይን ስንለዋወጥ ችግር ቢያጋጥም በዚህ ና በሌሎች ተያያዥ ህጎች ሊታይ ይችላል።
4) Telecom Fraud offense Proclamation no. 761/2012 -- የቴሌኮም ማጭበርበር ወንጀል አዋጅ ቁጥር 761/2012 G.C
ይህ አዋጅ በቴሌኮም ኢንዱስትሪው ላይ እየደረሱ ላሉና የሚደርሱ ጉዳቶችን እንዲሁም የቴሌኮም ማጭበርበን ለመከላክል ና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ ነው።
5) National Payment system Proclamation/718/2011 - - የብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት አዋጅ 718/2003
ይህ አዋጅ የብሔራዊ የክፍያ ሥርዓትን ለመደንገግ የወጣ አዋጅ ሲሆን ፤ በ 2023 ማሻሻያ ተደርጎበት የብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት(ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር 1282/2023 በሚል እንደገና ወጥቷል ።
ስድስተኛው ትውልድ በመባል የሚጠራው አዲሱ የሞባይል ኔትዎርክ ቴክኖሎጂ ገና አገልግሎት ላይ ያልዋለ ና በሂደት ላይ ያለ ሲሆን ከ5ኛው ትውልድ (5G) ኔትዎርክ ጋር ሲነጻጸር ከ5G የበለጠ ከፍተኛ ፍጥነት እንደሚኖረው የተገመተ ሲሆን ፤ በቁጥር ለማስቀመጥ ፤ 6ኛው ትውልድ የሞባይል ኔትወርክ አንድ ቴራ ባይት ዳታ/1024ጊጋ ባይት ዳታ ከአንድ ሰከንድ በታች በሆነ ጊዜ ለማስተላለፍ (ዳውንሎድ ለማድረግ) እንደሚያስችል የሚጠበቅ ሲሆን አሁን እየተጠቀምን ያለነው 5G ኔትወርክ 20GB ዳታ እስክ አንድ ሰከንድ ማስተላለፍ ወይም ዳውንሎድ ማድረግ ያስችላል።
6ኛው ትውልድ ኔትዎርክ የዳታ ፍጥነትን ለመጨመር እጅግ በጣም ከፍተኛ አቅም ያላቸው የሬድዮ ሞገዶችን የሚጠቀም ሲሆን የራሱ ኤአይ ና ማሽን ለርኒንግ ይኖረዋል ተብሏል።
መጪው 6G ኔትወርክ ለ machine to machine/M2M ግንኙነት ወይም ስማርት ዲቫይዞች እርስ በእርስ የሚያደርጉትን ግንኙነት ወይም ለInternet of Things ከ5G በበለጠ እጅጉን የተሻለ እንደሚሆን ተጠቅሷል።
6G ኔትወርክ ለስማርት ከተማ ፣ ለነጂ አልባ ተሽከርካሪዎች(Self Driving Cars) ፣ ለቨርቿል ና ኦውግመንትድ ሪያሊቲ ማርሽ ቀያሪ እንደሚሆን ና በጣም አስተማማኝ ሊያደርጋቸው እንደሚችል ከወዲሁ ተነግሮለታል። 6ኛው ትውልድ ኔትወርክ እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ2030 ለአገልግሎት ሊደርስ እንደሚችል ይጠበቃል።
የይለፍቃል ወይም ፓስወርድ ስንፈጥር በተቻለ መጠን ተገማች ያልሆነ ና በቀላሉ ክራክ ሊደረግ የማይችል መሆን ይኖርበታል፤ፓስወርዳችን በስማችን ወይም በሌሎች በጣም ቀላል በሆኑ ና እኛን የሚያውቁ ሰዎች በቀላሉ የሚገምቷቸው መሆን የለባቸውም።
ፓስወርዳችንን በቃላችን መያዝ ይኖርብናል ፤ ካልሆነ ግን በተገኘው ቦታ ወረቀት ላይ ለማስታወስ ብለን መጻፍ ለደህንነት ስጋት ያጋልጣል! ከዚህ በተጨማሪ የሌሎች ሠዎች ኮምፒውተር ላይ ወይም እንደ ኢንተርኔት ካፌ ያሉ ቦታዎች ላይ ስንጠቀም አልያም ከሌላ ሰው ጋር ኮምፒውተር የምንጋራ ከሆነ የኢሜይል ፣ የፌስቡክ ፣ ወይም የሌሎች ሲስተም ፓስወዶችን ብራውዘር ላይ ሴቭ ማድረግ በጭራሽ የለብንም ፤ ፓሰወርድ ሴቭ አደረግን ማለት ከኛ ውጪ የሆነ ሰው የይለፍቃል ማስገባት ሳይጠበቅበት የኛን መረጃ ሊያይ ሊበረብር ከፍ ሲልም ባልተገባ መልኩ ሊጠቀምበት ይችላል።
ሌላው አንድ አይነት ፓስወርድ ለሁሉም ሲስተም / አፕ መጠቀም ፈጽሞ አይመከርም ምክንያቱም የአንዱ ፓስወርድ ከተገኘ ሁሉም ተጋላጭ ስለሚሆን! የዲክሽነሪ ቃላትን እንደ ፓስወርድ መጠቀም አይመከርም።
ፓስወርድ ለሰዎች ማጋራት / ሼር ማድረግ ጥሩ ባይሆንም የግድ ፓስወርዳችንን ለሌሎች መስጠት ካለብን ግን ከሰጠን በኋላ መቀየር በጣም ጠቃሚ ነው።
የግል መረጃችንን እንደ ፓስወርድ ባንጠቀም በጣም ጥሩ ከመሆኑም በላይ ሀከሮች የግል መረጃችንን ለምሳሌ፡ የልደት ቀን ፣ እድሜ ፣ የጓደኞቻችንን ስም ፣ የምንወዳቸውን እንሰሳት ስም ፤ የትዳር አጋር ስም ፣ የልጆች ስም ና ሌሎችም ከኛ ጋር ትስስ ያላቸውን ነገሮች በተናጠል ወይም እንድላይ አቀናጅቶ በመሞከር ሊያጠቁን ስለሚችሉ ከዚህ እንድንጠበቅም ይረዳናል።
የይለፍ ቃል ስናዘጋጅ ፓስወርዳችን ጠንከር ያለ ግን የምናስታውሰው ሆኖ የሚከተሉትን ነገሮች ማሟላት አለበት ፡
1.) ቢያንስ ስምንት ካራክተር ና ከዚያ በላይ ርዝመት ሊኖረው ይገባል
2.) ፓስወርዳችን ካፒታል ሌተር ፣ ስሞል ሌተር ፣ ስፔሻል ካራክተርስ (ለምሳሌ፡ @ ፣ $ ፣# & ና የመሳሰሉት ማካተት አለበት)
3.) ፓስወርዳችን ለሌሎች ሰዎች ተጋልጧል ብለን ካሰብን ቶሎ መቀየር ይጠበቅብናል ፤ ባለሞያዎች የይለፍ ቃላችንን ቢበዛ በየ ሶስት ወሩ መቀየር እንዳለብን ይመክራሉ።በርግጥ ፓስወርድ በምን ያህል ጊዜ ይቀየር የሚለው ሁሉንም ላያስማማ ይችላል።
አዲስም ይሁን ያገለገለ ስልክ በተለይ እስማርት ስልክ ስንገዛ አቅማችንን ባገናዘበ መልኩ የሚከተሉትን ነገሮች ከግምት አስገብተን ብንገዛ ስልካችን በተሻለ መልኩ ሊጠቅመን ይችላል! ስልክ ለመግዛት ስናስብ መጀመሪያ የያዘነውን በጀት ባገናዘበ መልኩ የስልኩን Specification / ስልኩ ምን ምን ነገሮች እንዳሉት ወይም ምን ምን ገጽታዎች እንዳሉት ማየት አስፈላጊ ነው ፤ የስልኩ ስፔሲፊኬሽን ላይ ሁሌም ከማይጠፉ ና እኛም ሁሌ ማየት ያለብንን ነገሮች የተወሰኑትን እን መልከት፤
አሁን ላይ ስልክ ስንገዛ አብዛኞቻችን ቅድምያ የምናየው ና ማየትም ያለብን ካሜራውን ነው ፤ ምክንያቱም ስማርት ስልክ መጠቀም ከጀመርን ወዲህ ሌላ ተጨማሪ ካሜራ መያዝ ትተናል ስለዚህ ስልካችን ጥሩ ካሜራ ካለው ለትውስታም ይሁን ለማስረጃ ማስቀረት የፈለግነውን ነገር ማንሳት እንድንችል አቅምን ባገናዘበ መልኩ ጥሩ ካሜራ ያስፈልገናል፤ የአንድ ስልክ የካሜራው ጥራት ለማወቅ በርካታ ነገሮች ቢታዮም በዋናነት ግን የስልኩ ካሜራ MegaPixel / MP መታየት አለበት ፤ ይህ በካሜራው የሚነሳውን ፎቶ ጥራት የሚወስን ነው ፤ ከፍያለ ሜጋ ፒክስል ያለው ካሜራ ወይም ስልክ የተሻለ ጥራት ያለው ፎቶ ያነሳል።
